GAZE (Gaztekinzale.net), gazte ekimena sustatzeko helburua duen Berritzenek bultzatutako ekimena da. Honen barnean, sukaldari ikasketak egin eta sukaldari moduan lan egindako Ion Agirrek, artzai izatea nolatan erabaki zuen azaltzen du.

EN los últimos días estamos viendo a raíz de la decisión de Bruselas en torno a la denegación de la solicitud de introducción de razas foráneas, distintas manifestaciones y afirmaciones, entre otros, del presidente de la DO Roncal y de la propia UAGN, que a nuestro parecer están llenas de incorrecciones y que no compartimos en absoluto.

La gente puede pensar al leerlas que esta decisión ha supuesto un mazazo para los ganaderos y que éstos apuestan por la introducción de razas foráneas: todo lo contrario, más del 90% de los ganaderos inscritos en la DO han celebrado la decisión tomada por Bruselas. Puede resultar una contradicción para la gente que no conozca el tema que la mayoría de los ganaderos se oponga a una decisión tomada por su propio consejo regulador. La explicación es muy sencilla, el señor Gascue, actual presidente de la DO, tiene silla en el consejo regulador porque se la puso el Gobierno de Navarra al crear interesadamente un subcenso nuevo para productores de más de 35.000 libros, en el cual la mayoría de los pastores no cumplían los requisitos para estar dentro de la DO y así quedó demostrado en posteriores inspecciones encargadas que detectaron incidencias en todos ellos, dejando clara la nula validez de este subcenso, pero también a quien representa el señor Gascue, vocal de la UAGN en este consejo regulador. Todo esto para sacar adelante con el voto del actual presidente las modificaciones propuestas al reglamento de la denominación y conscientes de que con la mayoría de EHNE éstas no iban a prosperar.

Parece que ni el señor presidente de la DO ni la propia UAGN han leído la comunicación de Bruselas ya que el señor Gascue afirma que los motivos que esgrimen para rechazar las modificaciones son dos: que la política general de la UE es no ampliar nada las denominaciones de origen. Falso, lo que dice Bruselas es que no se van a admitir modificaciones que no aumenten el vínculo con la DO con el territorio en el que están enclavadas, cosa que en este caso con la introducción de razas foráneas lacaunne y assat está claro que no sucede.

Y el segundo motivo (único para el señor Félix Bariáin, secretario general de UAGN) es que Bruselas alega que la calidad de estas razas no es suficiente. Totalmente inexacto, lo que Bruselas dice es: si cuando en su solicitud inicial ustedes argumentaban que la leche de las razas latxa y rasa es determinante a la hora de conferir y diferenciar la calidad del queso Roncal, cómo ahora me están diciendo lo contrario y encima me lo argumentan con un estudio organoléptico encargado a la UPNA. Vamos, un contrasentido, pero además demuestra una grave irresponsabilidad ya que este argumento es ataque a los cimientos de cualquier denominación de origen, decir que la materia prima no es determinante.

Joxe Mari Otermin Urtizberea adiskideak Amezketarekin (Gipuzkoa) lotutako gaiak ikertzen ematen du bere denbora libre apurra. Behin, Joxe Etxeberria Garaikoetxea artzainaz hitz egin zidan. Hark Pardeluts izeneko tokian omen zeukan bere txabola, izen bereko iturritik hurbil. Jakiez eta sukaldaritzaz ari ziren batean, artzainak esan omen zion: “Euskal sukaldaritzak lehen mailako platerak edukiko ditik, baina nik aza nahiago, zezinarekin. Ez duk munduan haren pareko janik!”.

Izan ere, Amezketako azek Euskal Herriko onenen fama izan dute beti. Goieragatik eta ondoko mendiaren eraginagatik omen

Juan Ignacio Iztueta Zaldibiako historialariak honela idatzi zuen XIX. mendearen hasieran:

Zaldibiako Miranda baserriko artzainaren emazteak (oraindik bizi da) zulatuta aurkitu zituen senarrari mendira bidali nahi zizkion arto-irinez betetako zakutoak, eta, nola une hartan ez zeukan astirik haiek konpontzeko, sukaldean zoko batean zeuzkan aza-landaretxo batzuk ipini zituen zuloetan, estalki gisa. Senarrak ustekabean aurkitu zituen, mendian, zakutoak hustu zituenean. Ez nola, ez zergatik ez zekiela, beharrak aza-landare erdi zimel haiek landatzeko agindu zion artzainari, eta hala egin zuen hark, borda inguruko lurrik onenean. Beste bordetako artzainek adarra jo zioten, Aralarko gainetan azak landatzeagatik; baina, ikusirik landaretxo haietatik egundoko azaburuak sortu zirela, artzain guztiak jabetu ziren haren alde onaz, eta, ordutik aurrera, inon ez bezalako azak hazten dituzte Aralarren. Orain, Aralarko artzain batzuek 400na erreal irabazten dituzte ardiak jezten dituzten tokiaren inguruan landatzen dituzten azekin. Eskari handia izan ohi du Aralarko azak, erreka bazterrekoa baino samurragoa, mardulagoa, kizkurragoa, finagoa, urtsuagoa eta gozoagoa baita, eta, ezaugarri eder horiez gainera, aza horrek badu beste alde on bat ere: landarea landatu eta egun gutxira eratzen da azaburua, eta helduta eta jateko moduan egoten da. Gauza jakina da, noski, lur baterako ona den eguraldia txarra izan daitekeela beste baterako. Udako egunik luzeenetan, eguzkia gorenean denean, beroak zimeldu eta erre egiten ditu toki beherenetako azak; ez die burua eratzen uzten, eta hondatu egiten ditu. Aldiz, Aralarko azek orduantxe egiten dute irabazirik handiena; ederrak eta gizenak egiten dira. Lehorte-urteetan, Aralarko arroa asko aza ikusi dut nik saltzen Villafrancako ferian, libra bakoitza lau zentimoan. Aza horren hazleek, hura garesti saltzeaz gainera, badute beste abantaila handi bat: nahi beste lur dute Aralarren, baratzetzat erabiltzeko. Eta, gainera, nolako lurra? Ongarririk behar ez duena, ardien gorotzarekin eta txizarekin nahi baino gehiago ematen duena, hazia landatu eta babestu beste lanik egin gabe. Eta zer beste lan izan daiteke erakargarriagorik artzainarentzat, artaldearen lanak egindakoan ez baitu beste zer eginik, eta hain denbora laburrean? Nork sinetsi behar zuen, orain 35 urte, Aralarko gainean hain azaburu handiak haz zitezkeenik? Inork ez, nik dakidala. Beraz, hemen jarri nahi izan dut idatzita gertakari berri eta harrigarri hori, zehatz-mehatz eta garbi. Aralar hain toki gogorra eta latza izanda, nork hasi behar zuen han azak jartzen? Inori ez zitzaion horrelakorik bururatzen. Orain, ordea, non aurkitu halako baratzerik?